DİNİ BİLGİLER

HACCIN FARZİYETİ

HAC

Hac ibadeti, islamın beş temel esasından biridir ve hem bedenle  hem de malla yapılan bir ibadetir.

Hac ibadeti; hicretin 9. yılında farz kılınmıştır. Farz oluşu Kitap, sünnet ve icmâ-ı ümmet ile sabittir. Haccın farz oluşunun Kur’an’daki delili şu ayetlerdir:

 

وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً

“…Gücü yetenlerin haccetmesi Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır” (Al-i İmrân, 3/ 97).

 

وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ

“İnsanların arasında haccı ilan et ki, gerek yaya olarak gerek uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler” (Hac, 22/27).

 

Hadis külliyatının “hac” bölümlerinde haccın farz oluşuna delalet bir çok hadis vardır. Şu hadisleri örnek olarak zikredebiliriz:

 

بُنِىَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ، وَإِقَامِ الصَّلاَةِ ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ ، وَالْحَجِّ ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ

“İslam beş temel esas üzerine kurulmuştur. Allah’tan başka tanrı bulunmadığına ve Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna tanıklık etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekatı vermek, hac ve Ramazan orucu“(Buhârî, İman, 1. I, 8. Müslim, İman, 19-22.)

Bu hadis-i şerifte “hac” ibadeti İslam’ın beş temele esası arasında zikredilmiştir.

Bir gün vahiy meleği Cebrâil (a.s), insan suretinde Peygamberimizin yanına gelip iman, İslam ve ihsan’ın ne olduğunu ve kıyamet’in ne zaman kopacağını sormuştur. İslam ile ilgili sorusu ve Peygamberimizin verdiği cevap şöyledir:

Cebrâil:

 

يا محمَّدُ أَخبِرْنِي عن الإسلام

“Ey Muhammed İslam nedir bana bildir?” diye sordu. Hz. Peygamber (a.s.);

 

الإِسلامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ، وأَنَّ مُحَمَّداً رسولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ ، وَتُؤتِيَ الزَّكاةَ ، وتصُومَ رَمضَانَ ، وتحُجَّ الْبيْتَ إِنِ استَطَعتَ إِلَيْهِ سَبيلاً.

“İslam, Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna tanıklık etmen, namazı dosdoğru kılman, zekatı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirebilirsen Ka’be’yi ziyaret etmen (hac yapman) dır” diye cevap verdi.

Cebrail,  “Doğru söyledin” dedi.(Müslim, Îmân, 1, 5, I, 37, 40; bk. Buhârî, Îman, 37. I, 8.)

 

İSLAM’IN BEŞ TEMEL ESASINDAN BİRİ

Peygamberimiz (a.s) Cebrail’e verdiği cevapta hem hac ibadetinin İslam’ın beş temel esasından biri olduğunu, hem de bu ibadeti ancak imkanı olanların yapmakla yükümlü olduğunu bildirmiştir.

Sahabeden Ebû Hüreyre’nin bildirdiğine göre Peygamberimiz (a.s.) Müslümanlara yaptığı bir konuşmasında;

 

أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ فَرَضَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ الْحَجَّ فَحُجُّوا

“Ey insanlar! Allah size haccı farz kılmıştır, haccediniz” buyurmuştur.(Müslim, Hac, 412. I, 975.)

Bu hadis-i şerifte Peygamberimiz (a.s) Allah’ın müminlere haccı farz kıldığını açık seçik bildirmiş ve hac yapılmasını emretmiştir.

Hac ömürde bir defa farzdır

Yukarıda belirtilen delillerle haccın farz olduğu açıkça anlaşılmaktadır Ömürde bir defa mı yoksa birden fazla mı yapılması gerektiğini Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hadis-i şeriflerinden anlamaktayız.

Sahabeden Akra bin Habis (ra):

“Ey Allah’ın elçisi! Hac her yıl mı yoksa ömürde bir kere mi farz? diye sormuş, bunun üzerine Peygamberimiz (s.a.v.):

“Ömürde bir kere farzdır. Daha fazla yapan nafile hac yapmış olur.”cevabını vermiş kendisi de hac farz olduktan sonra bir defa hac yapmıştır. (Tirmizî)

Ebu Hureyre Hazretleri (ra) anlatıyor: “Bir gün Resulullah (s.a.v.) bize şöyle hitap etti:

“Ey insanlar, size hac farz kılınmıştır. Şu halde haccı eda ediniz!”

Cemaatte bulunan bir adam:

“Her sene mi, Ey Allah’ın Resulü?” diye sordu. Peygamberimiz (s.a.v.) sükût etti cevap vermedi. Sahabi sorusunu üç defa tekrarladı. Bunun üzerine Peygamberimiz (asm):

“Eğer evet deseydim her yıl hac yapmak farz olurdu, buna gücünüz yetmezdi.”cevabını verdi. (Müslim)

Haccın farz olduğu konusunda müslümanlar arasında hiç ihtilaf olmamış, bu konuda ümmetin icmaı hasıl olmuştur.

 Derleyen

Serhat KAPLAN